Μπροστά στη Πύλη του Νότου

Μπροστά στην Πύλη του Νότου σαν θα σταθείς, για τον δρόμο θα αναρωτηθείς.
Νοτόθεν του γυρισμού, μέσα στον καυτό ήλιο του μεσημεριού.
Πού είναι ο δρόμος; Ποιος είναι ο δρόμος; Όλα είναι δρόμος;
Με μια κόκκινη χλαίνη υπό μάλης, το μονοπάτι του ανηφοριού θα πάρει ένα πρωινό αστέρι που ξεπροβάλλει.
Ποιος είναι ο δρόμος; Από πού περνά; Από ποια λιμάνια, ποιους σταθμούς, ποια παρηγοριά;

Μπροστά στην Πύλη του Νότου σαν βρεθείς, στον Τροπικό του Καρκίνου θα σταθείς, με τον Αιγόκερω να σε κοιτάζει από ψηλά και τη νύχτα, την ξελογιάστρα, να σε καλεί με τη ματιά.
Όπου σταθείς και όπου βρεθείς, να ακολουθείς τη συμβουλή της Καλυψώς και από τα άγρια κύματα του Ποσειδώνα να διασωθείς.
Χωρίς θεό, χωρίς οικογένεια, χωρίς πατρίδα, σε άγρια νησιά, μόνος και έρημος θα ξεβραστείς.
Κράτησε την ανάμνηση και τη μνήμη μέσα στην καρδιά και πέταξε τη σχεδία, τη μαντήλα και όλα τα βαρίδια στη θάλασσα που  αγρυπνά.

Ζητιάνος και όχι προφήτης, σε παλάτι θα βρεθείς. Μαρμαρωμένους βασιλιάδες, στο κοίταγμα της Μέδουσας, μην αναζητείς. Και με όλα τα πράγματα του μύθου θα βρεθείς κάτω από την εξουσία του Σκύλου.
Οι δρόμοι θα είναι γεμάτοι από αυτοκίνητα Mercedes και νέους πολιτευτάδες πονηρούς. Οι κερκίδες του γηπέδου θα ουρλιάζουν, τα καφενεία θα παίζουν νοσταλγικά playback μπλουζ του Δουλιχίου και οι άνθρωποι θα κυνηγούν τα Λουί Βιτόν της εποχής τους.
Θα χαιρετήσεις στη Βουλή με έναν χιτώνα απλό και ένα ραβδί. Και ένα παιδί θα σε ακολουθεί.
Αυτό θα σου δείχνει τον δρόμο. Αυτό θα σε οδηγεί.
Εκείνο που είχες μέσα στην καρδιά σου, μαζί με το πρωινό αστέρι.
Οι φίλοι σου δεν θα είναι πολλοί. Θα είναι σύντροφοι αληθινοί.
Κι όταν ο ήλιος του μεσημεριού ψηλά σε ηλιοστάσιο ανεβεί να χαιρετήσεις τον φύλακα του νησιού  την Αθηνά, που στα ψηλά δωμάτια του νου κατοικεί.
Σαν βασιλιάς από αρχαίο μύθο, σαν ταξιδιώτης από αρχέγονο σύμπαν, σαν εξερευνητής από το Μέλλον.
Όταν μπροστά στην Πύλη του Νότου θα σταθείς, έξω από τη φυλακή του Μάτριξ θα βρεθείς.

Και θα "δεις" πραγματικά

Αστραία ©©

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΝΩΣΗ

Για μια ανθρωπότητα που αρνείται να ζήσει σε σπήλαια και σπηλιές της Δύσης και της Ανατολής

 Η Κρίση της Γνώσης

Ζούμε σε μια εποχή όπου η πληροφορία πολλαπλασιάζεται, αλλά η κατανόηση συρρικνώνεται. Η παιδεία έχει μετατραπεί σε μηχανισμό πιστοποίησης, η έρευνα σε ανταγωνιστικό άθλημα, και το μυστήριο σε εμπόρευμα. Η κοινωνία μας δεν πάσχει από έλλειψη δεδομένων· πάσχει από έλλειψη προσανατολισμού.

Αυτό το μανιφέστο δεν ζητά περισσότερη γνώση. Ζητά άλλη σχέση με τη γνώση.

1. Το Γνωστό: Η Τυραννία της Κανονικότητας

Η παιδεία του σήμερα υπηρετεί το γνωστό: το ήδη διαμορφωμένο, το ήδη εγκεκριμένο, το ήδη επιτρεπτό.

• Τα σχολεία αναπαράγουν σκιές αντί να αναζητούν φως.

• Τα πανεπιστήμια παράγουν πτυχία αντί για στοχαστές.

• Οι θεσμοί της γνώσης λειτουργούν ως μηχανισμοί κοινωνικής συμμόρφωσης.

Το γνωστό είναι χρήσιμο, αλλά δεν είναι αθώο. Όταν γίνεται αποκλειστικό, μετατρέπεται σε φυλακή. Όταν γίνεται αυθεντία, μετατρέπεται σε μηχανισμό εξουσίας.

Η παιδεία που περιορίζεται στο γνωστό παράγει υπάκουους επαγγελματίες, όχι ελεύθερους ανθρώπους.

2. Το Άγνωστο: Η Αναγκαιότητα της Περιπέτειας

Η αληθινή παιδεία αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η ύλη του μαθήματος. Στο άγνωστο.

Το άγνωστο είναι ο χώρος της έρευνας, της δημιουργίας, της αμφιβολίας. Είναι η θάλασσα όπου ο άνθρωπος αναμετριέται με τον Ποσειδώνα της ύπαρξης. Είναι το ρίσκο που κάνει τη γνώση ζωντανή.

Μια παιδεία που δεν διδάσκει το άγνωστο, δεν διδάσκει τίποτα.

Η κοινωνία χρειάζεται ανθρώπους που:

• τολμούν να αμφισβητήσουν,

• τολμούν να χαθούν,

• τολμούν να επιστρέψουν «γεμάτοι αλμύρα»,

• τολμούν να δημιουργήσουν αυτό που δεν υπήρχε.

Το άγνωστο δεν είναι απειλή. Είναι η πηγή της προόδου.

3. Το Ακατάληπτο: Η Ηθική της  Αυτογνωσίας

Υπάρχει όμως και κάτι πέρα από το γνωστό και το άγνωστο: το ακατάληπτο — το όριο του ανθρώπινου.

Το ακατάληπτο δεν είναι γνώση. Είναι μυστήριο.

Και το μυστήριο, όταν δεν αναγνωρίζεται ως μυστήριο, γίνεται εργαλείο εξουσίας.

Οι θρησκείες, οι ιδεολογίες, οι μυστικισμοί, όταν εμπορεύονται το ακατάληπτο, κρατούν τους ανθρώπους σε σπήλαια — του Κύκλωπα στην Ανατολή, της Καλυψούς στη Δύση.

Η παιδεία οφείλει να διδάσκει ότι:

• δεν γνωρίζουμε τα πάντα,

• δεν θα γνωρίσουμε ποτέ τα πάντα,

• και αυτή η άγνοια δεν είναι αδυναμία, αλλά ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Η αυτογνωσία των ορίων απέναντι στο ακατάληπτο είναι η αρχή της σοφίας.

4. Το Όραμα: Παιδεία ως Ελευθερία

Μια παιδεία αντάξια του ανθρώπου πρέπει να υπηρετεί τρεις σκοπούς:

α. Να αποκαλύπτει τις σκιές του Γνωστού

να δείχνει πώς κατασκευάζονται οι αλήθειες, πώς λειτουργούν οι θεσμοί, πώς η γνώση γίνεται εξουσία.

β. Να καλλιεργεί το θάρρος του Αγνώστου

να ενθαρρύνει την έρευνα, την απορία, την περιπέτεια, την δημιουργική αποτυχία.

γ. Να διδάσκει την  την αυτογνωσία απέναντι στο ακατάληπτο

να προστατεύει από τον φανατισμό, την ιδεολογική τύφλωση, την εμπορευματοποίηση του ιερού.

5. Να Σπάσουμε τα Σπήλαια

Η παιδεία δεν είναι υπηρεσία. Είναι πράξη ελευθερίας.

Η γνώση δεν είναι προϊόν. Είναι σχέση.

Η αλήθεια δεν είναι αντικείμενο. Είναι αναμέτρηση.

• Οι δασκάλοι να πάψουν να είναι διαχειριστές ύλης και να γίνουν οδηγοί στο άγνωστο,

• Οι μαθητές να αρχίσουν να θέτουν ερωτήματα,

• Οι θεσμούς να πάψουν να παράγουν συμμόρφωση και να καλλιεργήσουν την κρίση την κριτική ικανότητα

• Η κοινωνία να πάψει να φοβάται το άγνωστο και να το αγκαλιάσει ως εξέλιξη

Η παιδεία δεν είναι η μετάδοση του γνωστού. Είναι η απελευθέρωση από το γνωστό.

Η Γνώση ως Ανθρώπινη Περιπέτεια

Αν η ανθρωπότητα θέλει να προχωρήσει, πρέπει να μάθει να ζει ανάμεσα σε τρεις κόσμους:

• στο γνωστό με κριτική σκέψη,

• στο άγνωστο με θάρρος,

• στο ακατάληπτο με αυτογνωσία

Μόνο τότε η παιδεία θα γίνει αυτό που πρέπει να είναι: όχι μηχανισμός παραγωγής υπηκόων, αλλά τέχνη διαμόρφωσης ελεύθερων ανθρώπων.

Και χωρίς ΠΑΙΔΕΙΑ δεν υπάρχει κανένα μέλλον για μία ΝΟΗΜΟΝΑ όρθια ανθρωπότητα

Αστραία ©©

Τα Τρία Είδη Γνώσης

 και η Θάλασσα  "καπέλο"  

Μια φιλοσοφική τυπολογία για την εποχή των σπηλαίων και των μηχανών

1. Το Γνωστό

Το γνωστό είναι το πεδίο της κοινωνικά εγκεκριμένης γνώσης. Είναι η ύλη που διδάσκεται, πιστοποιείται, εξετάζεται, βαθμολογείται. Είναι το φως της φωτιάς στο πλατωνικό σπήλαιο — όχι το φως του ήλιου.

• Το γνωστό παράγεται από θεσμούς: σχολές, πανεπιστήμια, επιτροπές, επαγγελματικά σώματα.

• Το γνωστό διανέμεται από τους «επιμελητές της πραγματικότητας»: καθηγητές, δικηγόρους, ακαδημαϊκούς, τεχνοκράτες.

• Το γνωστό νομιμοποιεί την εξουσία: δίνει πτυχία σε πρωθυπουργούς, τίτλους σε υπουργούς, κύρος σε όσους διαχειρίζονται την κοινωνική αφήγηση.

• Το γνωστό συχνά σκοτώνει το ποιητικό, το μη μετρήσιμο — όπως λέει ο David Hanson για τον Όμηρο.

Είναι η μήτρα (Matrix) της εποχής: ένα σύστημα που παράγει πραγματικότητα και την πουλά ως αλήθεια.

2. Το Άγνωστο

Το άγνωστο είναι το πεδίο της αναζήτησης, της περιπέτειας, του ρίσκου. Είναι ο χώρος όπου κινούνται οι μεγάλοι ερευνητές, οι εξερευνητές, οι ποιητές της γνώσης.

• Είναι άπιαστο σαν άνεμος, μενεξεδένιο σαν εσπερινή αύρα.

• Είναι το ταξίδι του Οδυσσέα στα άγρια κύματα του Ποσειδώνα.

• Είναι η γνώση που δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται με πληγές.

• Είναι η επιστροφή «γεμάτη αλμύρα», με το σώμα σημαδεμένο από την αναμέτρηση με το άγνωστο.

Το άγνωστο δεν είναι για όλους. Και όσοι το αγγίζουν, συχνά επιστρέφουν ξένοι στον κόσμο που άφησαν πίσω.

3. Το Ακατάληπτο

Υπάρχει όμως και κάτι τρίτο: αυτό που δεν μπορεί να γίνει γνωστό όσο ο άνθρωπος παραμένει άνθρωπος.

• Είναι το μυστήριο που οι θρησκείες εμπορεύονται.

• Είναι το άρρητο που τεμαχίζεται σε «κομματάκια πίτας» για να πουληθεί ως σωτηρία.

• Είναι ο Θεός ως προϊόν, με τους ιερείς και τους θρησκευτικούς διαχειριστές να κρατούν «και τον σκύλο χορτάτο και την πίτα ολόκληρη».

• Είναι η εξουσία που φυλακίζει τους ανθρώπους σε σπήλαια — του Κύκλωπα στην Ανατολή, της Καλυψώς στη Δύση.

Το ακατάληπτο δεν είναι απλώς άγνωστο. Είναι απρόσιτο. Και ακριβώς γι’ αυτό γίνεται το πιο επικίνδυνο εργαλείο στα χέρια όσων θέλουν να κυβερνούν συνειδήσεις.

Κι έτσι οι άνθρωποι μένουν φυλακισμένοι.
Άλλοι στο σπήλαιο του Κύκλωπα της Ανατολής,
κι άλλοι στη σπηλιά μιας δυτικής Καλυψώς.
Άλλοι με αλυσίδες χοντρές και ορατές,
κι άλλοι με μεταξωτές κορδέλες ελευθερίας.
Μα και στις δύο περιπτώσεις,
ο άνθρωπος ξεχνά να γίνει Οδυσσέας  θαλασσόλυκος ταξιδευτής 

και παραμένει

έρμαιος  αλλοτριωμένος ασθενής της  παγιωμένης κατεστημένης κοινωνικής διαμόρφωσης  της Δύσης

και στο έλεος του  θεοκρατικού Κύκλωπα στην βαρβαρότητα του πρωτογονισμού της Ανατολής

Αστραία ©©